این آزمایش با هدف بررسی تاثیر هیومی پتاس در افزایش سطح تحمل به شوری گیاه پوششی فیلا (Phyla nodiflora L.) بر اساس ویژگی های مورفوفیزیولوژیک انجام شد. طرح کرت های خردشده در یک آزمایش گلخانه ای با دو عامل به صورت بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. کرت اصلی شامل شوری کلرید سدیم در 5 سطح مختلف (صفر، 4، 8، 12 و 16 دسی­زیمنس بر متر) بود؛ در حالی که، کرت فرعی شامل سه سطح هیومی پتاس (صفر، 500 و 1000 میلی­گرم) بود. نتایج نشان داد، بدون در نظر گرفتن تیمار کودی، وزن تر شاخساره و کیفیت ظاهری در تیمار شوری 16 دسی زیمنس بر متر در مقایسه با گیاهان شاهد به ترتیب کاهش معنی دار 02/19 و 34/24% نشان دادند. دیگر ویژگی مثبت گیاه فیلا در تنش شوری 16 دسی زیمنس بر متر، وضعیت به نسبت مطلوب رنگدانه های گیاهی بود. افزون بر این، کیفیت ظاهری همبستگی قوی و مثبتی با طول شاخساره، وزن تر و خشک شاخساره و وزن تر ریشه نشان داد. به طور کلی نتایج بیانگر آن بود که فیلا در زمان تنش شوری از ویژگی های رشدی خود کاسته است. بدین ترتیب از کیفیت ظاهری در شوری بالا تا حدودی کاسته شد؛ اما در عوض سبزینگی فیلا در شرایط تنش حفظ شد. بر اساس نتایج وزن تر و خشک شاخساره و ریشه، محتوای نسبی آب (RWC) برگ و کیفیت ظاهری گیاه فیلا تا سطح شوری 8 دسی زیمنس بر متر از وضعیت مطلوبی برخودار بود و نیازی به استفاده از تیمار هیومی­پتاس تا این سطح از تنش وجود ندارد. در سطوح شوری بالا (12 و 16 دسی زیمنس بر متر)، ویژگی های مورفوفیزیولوژیک فیلا کاهش یافت. در نتیجه در سطح شوری بالا برای بهبود وضعیت کلی گیاه، کاربرد هیومی پتاس پیشنهاد می شود. به طوری که، هیومی پتاس 500 میلی گرم بر لیتر سبب افزایش طول شاخساره، تعداد شاخساره جانبی و RWC در سطح شوری 16 دسی زیمنس بر متر شد. افزون بر آن، 1000 میلی گرم بر لیتر هیومی پتاس، سبب بهبود رنگدانه های گیاهی در تیمار شوری 12 دسی زیمنس بر متر گردید.

جنگل های یاسوج نماینده جنگل های بخش زاگرس جنوبی قلمداد می شوند که از نظر تراکم و ترکیب گونه ای از اهمیت ویژه ای در سطح کشور برخوردارند. دو گونه عمده این جنگل ها را بلوط ایرانی (Quercus brantii) و بنه (Pistacia mutica) تشکیل می دهند. در این تحقیق با استفاده از اندازه گیری اجزای مختلف درختان و یافتن رابطه های همبستگی بین مولفه های مختلف، دو شاخص اکولوژیک میزان بیوماس برگ و شاخص سطح برگ (Leaf Area Index) برآورد شده است. برای این منظور تعدادی از درختان بلوط ایرانی و بنه به روش تصادفی- سیستماتیک انتخاب و مولفه هایی نظیر قطر برابر سینه، ارتفاع درخت، ارتفاع تاج و دو قطر بزرگ و کوچک تاج اندازه گیری شدند. همچنین برگ های قطاعی از تاج درختان که بر حسب کوچکی یا بزرگی تاج درختان بین یک هشتم تا یک چهارم کل درخت بودند، چیده شد. پس از توزین، وزن خشک برگ ها در آزمایشگاه تعیین گردید. برای محاسبه شاخص سطح برگ از روش Gravimetric Method استفاده شد که در آن رابطه بین «سطح برگ» و «وزن خشک» به عنوان معیاری برای برآورد مساحت کل برگ های درخت می باشد. برای تعمیم نتایج بدست آمده از درختان نمونه به کل جنگل از روش «درخت متوسط» (Mean Tree Method) استفاده شد. نتایج نشان داد میزان بیوماس برگ گونه های بلوط ایرانی و بنه به ترتیب 1317.3 و 57.2 کیلوگرم در هکتار است. برای برآورد سریع این شاخص نیز روابط ریاضی مربوط به درختان ارایه گردید. متوسط شاخص سطح برگ در منطقه مورد مطالعه حدود 1.2 برآورد شد. همچنین آزمایش تجزیه برگ گونه های نام برده برای بررسی های بیشتر در زمینه میزان عناصر موجود در برگ انجام شد.

سابقه و هدف: شاخص سطح برگ (LAI) یکی از مهم ترین مشخصه های ساختاری بوم سازگان های جنگلی است که تأثیر زیادی را در تغییرات انرژی، آب وهوا، مدل های عملکردی جوی و گاز دارد. این شاخص اطلاعات زیادی در ارتباط با میزان فتوسنتز، تبخیر و تعرق و حاصلخیزی رویشگاه های مختلف در اختیار مدیران و برنامه ریزان قرار می دهد. عوامل فیزیوگرافیکی نیز (ارتفاع از سطح دریا، جهات جغرافیایی و شیب) نقش مهمی در میزان تغییرات شاخص سطح برگ درختان ایفا می کنند. در این پژوهش تغییرات شاخص سطح برگ درختان و درختچه های جنگلی در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دریا، جهات جغرافیایی و شیب در جنگل های پهن برگ استان گلستان مورد مقایسه و ارزیابی می گردد.مواد و روش: در این مطالعه جهت برداشت اطلاعات زمینی شاخص سطح برگ 230 قطعه نمونه دایره ای شکل به مساحت 1000 مترمربع با روش نمونه برداری سیستماتیک و شبکه 100×100 متر در پنج رویشگاه از غرب به شرق (کردکوی، شصت کلاته، زرین گل، سرخداری و لوه) پیاده شد. در مرکز هر قطعه نمونه تله برداشت برگ با ابعاد 60×60 سانتی متر برای اندازه گیری شاخص سطح برگ استفاده شد. ابتدا نقشه های ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی و شیب نیز تهیه و مقادیر آن ها استخراج شد. سپس شاخص سطح برگ در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی و شیب با استفاده از آزمون های دانکن و تی مستقل مورد مقایسه و تجزیه وتحلیل قرار گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد که بیشترین میزان شاخص سطح برگ در رویشگاه کردکوی با 91/8 و کمترین میزان شاخص سطح برگ در رویشگاه زرین گل با 10/5 اندازه گیری شد. نتایج آنالیز واریانس نشان داد که تفاوت معنی داری بین شاخص سطح برگ در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دریا در کل منطقه مورد مطالعه وجود دارد و با افزایش ارتفاع از سطح دریا تا حدود 1300 متر شاخص سطح برگ افزایش می یابد و بعد از آن شاخص سطح برگ تغییرات کمی دارد. نتایج آزمون دانکن و تی مستقل نشان داد تفاوت معنی داری بین شاخص سطح برگ رویشگاه ها در طبقات مختلف ارتفاع از سطح دریا، جهت جغرافیایی و شیب به جز رویشگاه کردکوی وجود ندارد.نتیجه گیری: به طورکلی در این مطالعه ارتفاع از سطح دریا در مقایسه با شیب و جهت جغرافیایی به عنوان عامل بسیار مهم برای بررسی شاخص سطح برگ مطرح شد. بررسی تأثیر عوامل فیزیوگرافیکی مانند ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهات جغرافیایی بر شاخص سطح برگ و پایش تغییرات آن جهت شناخت تدوین سیاست های مناسب برای کاهش اثرات تغییرات اقلیم و گرمایش جهانی و در مدیریت پایدار از اهمیت بسیار بالایی می باشد.

به منظور ارزیابی اثر سایه و تنش خشکی بر صفات ریختی برگچه ی نهال بنه (Pistacia atlantica subsp. mutica)، پژوهشی در ایستگاه تحقیقات البرز کرج در تابستان 1393 انجام گرفت. نهال های یکساله ی گلدانی بنه تحت تیمارهای رطوبت خاک (در سه سطح 100، 50 و 20 درصد ظرفیت زراعی) و سایه بان مصنوعی (در سه سطح صفر، 30 و 50 درصد از نور کامل) در قالب طرح کرت های خردشده با پایه ی بلوک های کامل قرار گرفتند. پس از گذشت حدود 5 ماه، برگچه های انتهایی برگ های نهال ها از جهت های مختلف تاج جمع آوری و متغیرهای مورفولوژیک برگچه ها اندازه گیری و محاسبه شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش سطح، طول، عرض، نسبت طول به عرض، محیط، ضریب شکل و سطح مخصوص برگ شد. سایه موجب کاهش ضخامت و افزایش سطح و سطح مخصوص برگچه شد. اثر متقابل تنش خشکی و سایه بر سطح مخصوص برگ معنی دار بود که نشان می داد واکنش سطح مخصوص برگچه به سایه، به مقدار رطوبت خاک بستگی دارد، به نحوی که افزودن سایه سبب رفع اثر کاهشی تنش خشکی بر این متغیر شد. به طور کلی با توجه به حساسیت متغیرهای بررسی شده به تغییرات رطوبت و نور، می توان صفات ریختی برگچه ی نهال بنه را به عنوان نشانگرهای مهم برای تعیین تغییرات رطوبت خاک و مقدار نور به کار گرفت.

شاخص سطح برگ (LAI) یکی از مهم ترین پارامترها در مطالعات رشد گیاه است که رابطه مستقیمی با میزان جذب نور، فتوسنتز، شاخص های فیزیولوژیکی گیاه، عملکرد و غیره دارد و کمّی سازی آن بر اساس عوامل زودیافت امری مهم تلقی می شود. در این مطالعه، از توابع مختلف رشد نظیر گومپرتز، گوسین، پلی نومیال و لجستیک برای مدل سازی شاخص سطح برگ ذرت علوفه ای (به عنوان متغیر وابسته) براساس درجه-روز-رشد (به عنوان متغیر مستقل) استفاده شد. تیمارهای مورد مطالعه شامل دو مدیریت آبیاری پالسی و آبیاری پیوسته، هر کدام در سه سطح MAD برابر 100، 80 و 60 درصد بود که به صورت طرح بلوک های کامل تصادفی اعمال گردید. نتایج نشان داد که بر اساس فراسنجه های R2، NRMSE و EF، هر چهار مدل مورد استفاده، در برآورد شاخص سطح برگ در طول دوره رشد، از صحت و دقت بالایی برخوردار بودند. از میان چهار مدل مورد بررسی، مدل لجستیک در بین مدیریت ها و سطوح مختلف آبیاری، بهترین نتیجه را از خود نشان داد. همچنین این مدل، در بین هر دو تیمار آبیاری پیوسته و پالسی، در MAD برابر 100 درصد، بالاترین کارایی را داشت. نتایج این مطالعه می تواند پایه و اساسی جهت پایش رشد محصول و ارزیابی مدیریت های مختلف در زنجیره آب، خاک و گیاه و نهایتاً ابزاری مفید برای مدیریت و برنامه ریزی جهت نیل به امنیت غذایی باشد.